18
paź

Chwila zadumy - kościół św. Anny

W nawiązaniu do cyklu o punktach trasy turystycznej biegnącej przez naszą dzielnicę, zapraszamy na kolejną porcję informacji. Pozostajemy w centralnym punkcie Nikiszowca – Placu Wyzwolenia. W niniejszym artykule przytoczona zostanie historia jednego z głównych punktów – Kościoła św. Anny.

Już w 1902 roku, mieszkańcy Janowa postanowili wystąpić z inicjatywą budowy kościoła, w celu oddzielenia się od parafii w Mysłowicach. Początkowo, świątynia miała zostać zbudowana na terenie wsi Janów, plan ten jednak porzucono ze względu na ryzyko szkód górniczych w obrębie wyznaczonej parceli a i budowa dwóch nowych kolonii górniczych w sąsiedztwie wpłynęła na decyzję o zmianę lokalizacji. Nowe miejsce – teren kolonii robotniczej Nikiszowiec, zostało wybrane w 1908 roku a sporządzenie planów i kosztorysów przedsięwzięcia powierzono architektom osiedla – Emilowi i Georgowi Zillmannom. 6 maja 1914 roku rozpoczęto budowę, którą przerwano już po miesiącu ze względu na wybuch I wojny światowej. Ostatecznie, budowa z wszystkimi przerwami trwała 13 lat i zakończyła się w 1927 roku.

Świątynia zgodnie z założeniami, początkowo służyła parafii obejmującej Janów, Nikiszowiec oraz Giszowiec, stąd nadzwyczajny rozmiar budowli – 2 500m2 powierzchni ( długość 69,5 m, szerokość nawy poprzecznej 40m, wysokość wieży – 55m) w której wnętrzu pomieścić się może nawet 6000 osób. 

Wnętrze kościoła nadal zawiera większość elementów pierwotnego wystroju, w śród obiektów szczególnie zwracających uwagę można wymienić: 

  • ołtarz główny z figurą św. Anny, amboną i chrzcielnicą autorstwa Georga Schreinera
  • 56 witraży, projektu przez Georga Schneidera z Ratyzbony
  • 75-głosowe organy wykonane przez firmę Rieger z Karniowa
  • okazały, 4,5 metrowy żyrandol wykonany przez firmę AEG wg. projektu Zillmanów

Piśmiennictwo:

    Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 66. ISBN 978-83-87727-68-0.

Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 15. ISBN 978-83-87727-68-0.

Rozbark – Nikiszowiec, na wspólnym szlaku. Stowarzyszenie Fabryka Inicjatyw Lokalnych, 2019, s. 33. ISBN 9788394651405

5
paź

Psie święto na Nikiszu

Drugiego października już po raz piąty odbyła się Psia Parada na Nikiszowcu, znana dobrze pod nazwą Woofstock. Frekwencja przeszła oczekiwania organizatorów. Czworonogi zmierzyły się w kilku konkurencjach, co dodatkowo uatrakcyjniło wydarzenie. Całości dopełniła piękna pogoda a na koniec - parada psów po dzielnicy. Dzięki zorganizowanej w tym dniu szkole fotografii, psiaki mogły sprawdzić się w modelingu.

Autorami zdjęć są: Anita Nowak, Łukasz Pajor, Patrycja Kubanek.

1
paź

Róże Nikiszowca

W trzeciej odsłonie naszej turystycznej serii pozostajemy na rynku. Tuż przy kościele św. Anny znajduje się kamienica, której nie sposób przegapić. Zdobi ją bowiem unikatowa mozaika przedstawiająca czerwone róże.

Róże są nawiązaniem do ornamentów na śląskim stroju ludowym. W 2017 roku, z inicjatywy naszego Stowarzyszenia, odbyła się renowacja tego zabytkowego dzieła i dopiero wtedy okazało się, że mozaika zrobiona jest z drobnych płytek szkła weneckiego! Powstanie „Róż Nikiszowca” datuje się na 1912 rok. Dziś budynek z tą wyjątkową ozdobą to siedziba poczty.

Pierwotnie w budynku przy Placu Wyzwolenia 4 znajdowała się gospoda z salą widowiskową i kręglarnią. Mozaika tak jak i całe osiedle została zaprojektowana przez niemieckich architektów, Georga i Emila Zillmannów. Róże Nikiszowca to dzieło odważnej secesji a zarazem unikat. Nie ma drugiego górnośląskiego osiedla robotniczego, które byłoby zdobione mozaiką i to tak starannie wykonaną. Co warte wspomnienia, mozaika nawiązując do stroju ludowego, podkreśla silną więź mieszkańców osiedla z regionem i podkreśla śląskie tradycje. Odwiedzającym naszą dzielnicę nie pozostaje nic innego, niż chwila refleksji pod wyjątkową mozaiką przy Placu Wyzwolenia i oczywiście… pamiątkowe zdjęcie.

1
paź

Woofstock 2021

Uwaga! Jeśli nie widzieliście jeszcze informacji o jutrzejszym wydarzeniu, to przypominamy! Już po raz piąty zapraszamy właścicieli czworonogów ( i nie tylko) na Woofstock - czyli psią paradę na Nikiszowcu! Od 11.00 w parku dla psów (róg ul. Św. Anny i Giszowieckiej) będą organizowane gry i zabawy dla psiaków i ich właścicieli a na koniec o godz. 13.00 odbędzie się parada psów. która przemaszeruje ulicami osiedla! Dla uczestników przewidziane są drobne upominki. Wydarzeniu towarzyszyć będzie rozstrzygnięcie konkursu plastycznego.

24
wrz

W sercu Nikiszowca

Prezentujemy kolejne miejsce na trasie spacerowej. Tym razem jest to Plac Wyzwolenia, czyli centralny punkt dzielnicy.


Plac Wyzwolenia stanowi centralny i bez wątpienia jeden z najbardziej rozpoznawalnych punktów turystycznych w obrębie historycznego osiedla patronackiego Nikiszowiec. Osiedle zawdzięcza swą nazwę zbudowanemu tutaj na początku XX wieku szybowi kopalnianemu „Nickischschacht” (dziś „Poniatowski”), który zaś otrzymał swoje miano na cześć barona Nickisch von Rosenegk, będącego członkiem rady nadzorczej ówczesnego właściciela tych terenów spółki „Spadkobiercy Jerzego Giesche” (niem. „Georg von Giesche’s Erben”).


Powróćmy jednak do kluczowego elementu architektonicznego w obrębie Nikiszowca - Plac Wyzwolenia nazywany jest tu popularnie Rynkiem Nikiszowieckim i stanowi przedłużenie ulicy Janowskiej. Jego budowa rozpoczęła się w 1908r. wraz z rozpoczęciem realizacji projektu wybitnych architektów Georga i Emila Zillmannów. Zgodnie z założeniami projektantów południowo-wschodnią część placu zamykać miał budynek neobarokowego kościoła. Prace zostały jednak przerwane na czas I Wojny Światowej, w czasie której Plac Wyzwolenia nosił nazwę Kirchplatz. Budowę kościoła pw. Św. Anny ukończono ostatecznie w 1927r. W kościele znajdują się witraże wykonane przez Georga Schneidera z Ratyzbony i zabytkowe organy braci Rieger z Karniowa. Ze względu na wymienione powyżej zabytkowe organy i świetną akustykę, odbywają się tu koncerty muzyki organowej. Ołtarz autorstwa Georga Schreinera z Monachium, przedstawia patronkę parafii św. Annę nauczającą Maryję w otoczeniu Piotra i Pawła wraz z aniołami. W kościele znajdują się ponadto dwa ołtarze boczne, z lewej ołtarz Matki Boskiej, a z prawej ołtarz św. Barbary.


Kolejnym rozpoznawalnym elementem Placu Wyzwolenia jest gmach dawnej gospody, a dziś budynek Urzędu Poczty Polskiej, z charakterystyczną mozaiką, przedstawiającą róże. Mozaika ta została poddana renowacji w 2017r. Ponadto w latach 1952−1962 w budynku przy Placu Wyzwolenia funkcjonowała świetlica zakładowa, prowadząca działalność kulturalno-oświatową. Naprzeciw Kościoła swą architekturą zachwycają podcienia. Ulokowane są w nich, m.in. sklep, restauracja, kawiarnia oraz siedziba Centrum Zimbardo.

Piśmiennictwo:

  1. Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 7. ISBN 978-83-87727-68-0.
  2. Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 9. ISBN 978-83-87727-68-0.
  3. Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 49. ISBN 978-83-87727-68-0.
  4. Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 136, 137. ISBN 978-83-87727-68-0.
  5. Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 8. ISBN 978-83-87727-68-0.
  6. https://www.zabytkitechniki.pl/poi/1715/osiedle-nikiszowiec
  7. http://www.malanowicz.eu/mm/pasje/architektura/industria/osiedla/Nikiszowiec.htm
17
wrz

Trasa spacerowa - krok po kroku

Po udanej renowacji trasy spacerowej, zapraszamy na cykl wpisów, które przybliżą Wam najważniejsze i najciekawsze punkty turystyczne, które trzeba zobaczyć podczas zwiedzania Nikiszowca.

Zwiedzanie zabytkowego osiedla w Nikiszowcu warto rozpocząć od Muzeum Historii Katowic (a konkretnie jego Działu Etnologii Miasta), w którym znajduje się również punkt Informacji Turystycznej. To tu można zaopatrzyć się w mapki z trasą zwiedzania, uzyskać informacje o osiedlu i jego atrakcjach, zakupić książki z szerokiego wachlarza wydawnictw a przede wszystkim – zwiedzić muzeum !

Na naszej mapie, Muzeum/Punkt Informacyjny opatrzone są numerem 1 a sam budynek położony jest przy ulicy Rymarskiej na którą można trafić idąc z Placu Wyzwolenia lub od strony lodowiska.

Siedziba obecnego Muzeum/Informacji Turystycznej służyła kiedyś za pralnię i magiel, które teraz są dostępne do zwiedzania jako część ekspozycji. Oddział Etnologii Miasta posiada szeroką kolekcję zbiorów z czasów urbanizacji i industrializacji, min. w odniesieniu do mieszkania i funkcjonowania rodziny, zwyczajowością czy sztuką tego okresu.

Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej Muzeum:

https://www.mhk.katowice.pl/index.php/home/o-muzeum-szczegoly

Fot. www.zabytkitechniki.pl

27
sie

Zbliża się konkurs na ukwiecone okna i place!

Szykujcie place i doglądajcie kwiatów! W najbliższych dniach, jury składające się z członków naszego Stowarzyszenia oraz Rady Dzielnicy, będzie wizytować place, by wyłonić te najpiękniej przystrojone kwiatami! Ocenie podlegać będą również najlepiej zadbane okna od strony dziedzińców. Tradycyjnie, najlepsi zostaną nagrodzeni podczas Jarmarku świątecznego. Liczymy na szerokie zaangażowanie mieszkańców, wzorem poprzednich edycji. Prace przy zieleni i kwiatach na dziedzińcach nie tylko mają wymiar społeczny, kiedy sąsiedzi spotykają się ze sobą, ale też estetyczny. Jakże pięknie spaceruje się wśród zabudowy Nikiszowca przystrojonej kwiatami!

4
kw.

Wielkanoc

Wielkanoc to czas Zmartwychwstania, czas spełnionej Nadziei.
Niechaj ta właśnie Nadzieja towarzyszy nam podczas nadchodzących Świąt.
Zdrowych i pogodnych Świąt, radosnego Alleluja!
Życzą członkowie stowarzyszenia Razem dla Nikiszowca

 

24
sty

Erwin Sówka (1936 – 2021)

Swoją drogę w świecie sztuki malarskiej rozpoczął ponad pół wieku temu, wyrastając ze śląskości i kultury górniczej, równocześnie przekraczając ich granice, wznosząc się w rejony egzotyczne i ostatecznie dotykając spraw uniwersalnych.

Identyfikowany z Grupą Janowską, przez wiele lat stanowił jej żywy symbol. Jednocześnie Erwin Sówka to niezwykły indywidualista, którego dzieła są rozpoznawalne dzięki stylowi, ikonicznym postaciom, intrygującym symbolom.

Pozostawił po sobie bogatą spuściznę liczącą kilkaset obrazów. Dzięki nim i pamięci o głębokiej mądrości tego niezwykłego człowieka, pozostanie on na zawsze wśród nas. Stworzona przez Sówkę wizja świata na pewno będzie nadal inspirowała do refleksji nad jego sensem i istotą.

Erwina Sówkę będziemy wspominać także jako gorącego sympatyka i dobrodzieja stowarzyszenia Razem dla Nikiszowca. Wspierał nasze inicjatywy, przychylał się do projektów, wspomagał swoją sztuką.

Artystę i naszego Przyjaciela pożegnamy w poniedziałek, 25 stycznia 2021, o godzinie 11.00 w kościele św. Anny w Janowie – Nikiszowcu.

22
gru

Życzenia!

Back to Top