7
Lut

O pewnej szkole w Berlinie i jej patronie

Jednym z celów działalności statutowej, jakie postawiło  przed sobą  w momencie powstania sześć lat temu Stowarzyszenie „Razem dla Nikiszowca”, jest, między innymi, zgłębianie i popularyzowanie wiedzy historycznej na temat tej niezwykłej pod wieloma względami dzielnicy Katowic.

Poszukując śladów przeszłości, związanych z obecnością na naszym  terenie spadkobierców Georga von Gieschego, i idąc tropem Małgorzaty Szejnert, autorki „Czarnego ogrodu”, Stowarzyszenie w lutym 2010 roku nawiązało kontakt  z jedną z berlińskich  szkół średnich, która od 1956 roku do dziś nosi imię twórcy przemysłu wydobywczego na Górnym Śląsku. Do szkoły dotarły książki o Giszowcu i Nikiszowcu  i jego zdjęcia lotnicze.  Materiały posłużyły placówce w Berlinie do propagowania  wiedzy o tych górnośląskich zabytkach.  Stowarzyszenie otrzymało kopię portretu patrona placówki wraz z  życiorysem i innymi materiałami  dokumentalnymi, które to materiały,  po uzyskaniu zgody dyrekcji szkoły, poniżej udostępniamy.
Należy jeszcze dodać, że od 2007 roku berlińska szkoła znajduje się w posiadaniu jedynego znanego wizerunku Georga von Gieschego ofiarowanego tej instytucji przez potomków jego córki Eleonory.

 

gisze 1

Jest to pierwszy i zarazem jedyny portret Georga (Jerzego) von Giesche. Nasza szkoła otrzymala go w styczniu 2007 roku od potomków jego córki Eleonory (podziekowania na końcu).

W związku z nadaniem jego imienia naszej szkole w roku 1956, otrzymalismy kopie jednego z dzieł malarza Hansa Holbein Młodszego.  Obraz ten (poniżej) powstały w 1532 roku, przedstawia kupca Georga Gisze. Orginał znajduje sie w Galerii Narodowej a kopia wisi w naszym rektoracie.

gisze 2

Holbein: Georg Gisze (1532)

Ze względu na  czas powstania, obraz ten nie przedstawia jednak naszego patrona .

 

Kim był Georg von Giesche?

Georg Giesche urodził się w 1653 roku w okolicy Wrocławia (na Śląsku- obecnie Polska) jako syn żołnierza cesarskiego. Wyuczył się zawodu kupca i z pomocą swojego ojca zajął się we Wrocławiu sprzedażą sukna. Po zdobyciu doświadczenia za granicą otrzymał w 1680 roku tytuł honorowego mieszkańca i kupca Wrocławia.

Bez tytułu

Dom oraz sklep Gischego we Wrocławiu

Ze względu na duży posag swojej żony, Anny Marii- córki kupca, Gische mógł rozbudować swój sklep z suknem. Sprawiło to, że w krótkim czasie stał się jednym z najbogatszych kupców Wrocławia. Jego żona została jedną z jego najbardziej odpowiedzialnych i energicznych pracowników , a do tego w międzyczasie urodziła 9 dzieci.

Oprócz handlu suknem, Giesche zajmował się także transakcjami pieniężnymi oraz (od 1702 roku ) handlem rudą cynkową (Zinkerz),co  w krótkim czasie stało się jego głównym zajęciem. W 1704 roku, po znacznych inwestycjach, Giesche otrzymał  od cesarza przywilej, który zapewniał mu wyłączne prawo do  wydobywania i handlowania rudą cynkową na całym Śląsku.

 

gisze3

Odnowienie przywileju cesarskiego z podpisem oraz pieczęcią Karola VI (1723)

 

herb gisze

Herb Georga von Giesche

W 1712 roku Georg von Giesche, ze wzgledu na utworzenie fabryk i manufaktur, otrzymał  od cesarza, dziedziczny tytuł szlachecki (dlatego też „von“przed nazwiskiem).

Powodem tego honoru był również fakt że Giesche wielokrotnie wspierał finansowo rząd cesarski, oraz że jego synowie  byli w służbie wojskowej. Ze względu na swój sukces handlowy Georg von Giesche uchodzi za założyciela górnictwa oraz przemyslu cynkowego na Śląsku.

Giesche zmarł w 1716 roku w wieku 63 lat we Wrocławiu.

Interesami firmy pod nazwą „Spadkobiercy Georga von Giesche“  zajęła się najpierw jego żona, a potem jeden z synów. W kolejnych dwóch stuleciach, aż do wybuchu pierwszej wojny należała ona do jednej z największych firm wytwarzających metale na Śląsku.

gisze papier

 

Dokument udziału (protoplasta akcji) z roku 1860

 

W 1907 na polecenie spadkobierców Gieschego zostało utworzone dla górników i pracowników firmy, do dziś istniejące  „miasto ogród“ Giewchewald, noszące obecnie nazwę Giszowiec (dzielnica Katowic).

 

osiedle Giszowiec

Osiedle górnicze Gieschewald - Giszowiec

 

kopalnia giszego

Kopalnia Gieschego na Górnym Śląsku

Skutki I i II wojnie światowej, szczególnie utrata fabryk na Śląsku oraz skonfiskowanie części majątku, oznaczały koniec firmy w swojej dawnej formie.

Firma Gischego odnowiła swą dzialalność po 1945 roku w Hamburgu, gdzie zajęła się przeróbką aluminium oraz sprzedarzą materiałów budowlanych i materiałów opałoych.

Literatura:

W Treue- Georg von Gische’s Erben (1704-1964)

Podziękowania:  Poszukiwanie obrazu Gischego w internecie było bezskueczne, a jednak nagrodziło nas to medium. Serdecznie dziękujemy Pani von Capitaine oraz  Panu  Dr. Sidow za wszystkie historyczne dane i wyjaśnienia oraz za kopie portretu Gieschego.

Ulrich Dinges

Georg-von-Giesche-Schule

Berlin-Schöneberg

 

 

Tłumaczenie Anna Rueckert

 

Link szkoły w Berlinie

http://www.gvg.schule-berlin.net/geschichte/gisze.htm

Back to Top